شاخص بورس چیست ؟ انواع شاخص ها و کاربردشان چیست؟

شاخص بورس چیست ؟ انواع شاخص ها و کاربردشان چیست؟

شاخص های ارزیابی بازار سهام یکی از مواردی که درروند مطالعه بازار سرمایه و انتخاب سهام مطلوب جهت خرید، در کنار سایر ابزار های تحلیلی برای فعالین این بازار بسیار حائز اهمیت است. در هر فعالیتی که توسط انسان صورت می‌گیرد، نتایج قبلی و معیارهای ارزیابی گذشته می‌تواند به آنها کمک کند تا در فرآیندهای بعدی با تجربه بهتری پیش عمل کنند. فعالیت در بازارهای مالی هم از این قاعده مستثنی نیست؛ شاخص‌های ارزیابی از جمله شاخص کل بورس، شاخص هم وزن و … می‌تواند در ارتباط با اندازه‌گیری برخی پارامترها و ارزیابی وضعیت بازار کمک شایانی را به تحلیل گران بکند.در مطلب حاضر، قصد داریم سوالاتی همچون انواع شاخص های بورس؟ شاخص کل بورس چیست؟ شاخص هم وزن چیست؟ تفاوت شاخص کل و شاخص هم وزن؟ را پاسخ دهیم.

انواع شاخص های بورس

در درجه اول باید بگوییم که شاخص یک معیار آماری است که تغییرات متغیرهای مورد نظر را در بازه های زمانی نشان می دهد. در بازار بورساوراق بهادار۸ شاخص مهم وجود دارد که توسط فعالان بازار سرمایه استفاده می شود و کاربرد دارند؛ این شاخص ها در تحلیل های بازار از گذشته تا آینده و پیش بینی روند ها به کمک ابزار های نموداری استفاده می شوند.

هر شاخص متغیر خاص مورد تعریف خود را شامل می شود و نمی توان نتایج حاصل از شاخص ها را نسبت به هم مقایسه کرد بلکه باید هر شاخص را نسبت به خودش و در بازه زمانی بررسی و تحلیل کرد.

۸شاخص‌های مهمی که فعالان بازار با آن آشنا هستند:

  • شاخص کل بورس اوراق بهادار  TEPIX
  • شاخص کل هم وزن
  • شاخص قیمت و بازده نقدی (درآمد کل)  TEDPIX
  • شاخص صنعت
  • شاخص سهام آزاد شناور  (TEFIX)
  • شاخص بازار اول و بازار دوم
  • شاخص ۵۰ شرکت برتر
  • شاخص ۳۰ شرکت بزرگ
انواع شاخص بورس
انوع شاخص های بورس

شاخص کل هم وزن، زیرمجموعه‌ای از شاخص کل است؛ درواقع شاخص کل هم وزن از دل شاخص کل قیمت بدست آمده است. در ادامه به توضیح شاخص کل، شاخص کل هم وزن و تفاوت این دو می‌پردازیم.

شاخص کل بورس چیست؟

شاخص کل یا (TEDPIX) مشهورترین و مهم ترین شاخص بورس است که بارها در اخبار مختلف شنیده اید که با آن وضعیت بازار های بورس را تحلیل می کنند؛ در واقع وقتی در خبرگزاری های عمومی از رشد و افت شاخص صحبت می شود منظور همان شاخص کل است.

شاخص کل بورس نشان دهنده ی میانگین میزان تغییرات قیمت و سود سهام شرکت های فعال در بازار سرمایه است.

در شاخص کل تاثیر شرکت ها بر اساس بزرگی ( تعداد سهام ) و سرمایه آنها است بنابراین ارزش تمام شرکت‌ها برابر نیست و وزن شرکت‌ها در شاخص کل متفاوت است و نماد های بزرگی همچون فملی، فولاد، فارس، خودرو، شستا و… که تعداد سهام و معامله بیشتری دارند بسیار تاثیرگذار تر از شرکت های کوچک خواهند بود.

نکته‌: در بررسی شاخص بورس چیزی که برای ما حائز اهمیت است، میزان تغییرات شاخص خواهد بود نه خود عدد شاخص؛ مثلا اگر شاخص کل بورس در طی یک سال از عدد ۵۰۰۰۰۰ (پانصد هزار) واحد به عدد  ۱۰۰۰۰۰۰ (یک میلیون) واحد برسد یعنی رشد ۵۰% داشته است و نشان دهنده آن است که میانگین بازدهی کل سهم های موجود در بازار بورس طی این یکسال برابر با ۵۰% بوده است.

شاخص کل هم وزن چیست؟

شاخص هم‌وزن در سال ۱۳۹۳ در بازار بورس ایران در اختیار سرمایه‌گذاران فعال بازار بورس و سرمایه قرار گرفت تا در تا سرمایه‌گذاران بر پایه آموزش ها و تحلیل شاخص هم وزن با دقت بیشتری نسبت به ورود و خروج نقدینگی و نیز وضعیت کلی بازار بورس تصمیم گیری کنند. در محاسبه شاخص هم‌وزن به همه ی شرکت‌ها با وزن یکسانی در نظر گرفته می شوند؛ در نتیجه اگر شاخص هم‌وزن مثبت شود یعنی اینکه بیشتر از نصف شرکت‌ها ی موجود در بورس مثبت هستند.

همچنین گاهی امکان دارد در بورس تهران شاخص کل عدد منفی را نشان دهد در حالی که بازدهی شاخص هم وزن مثبت است و این به معنی آن است که اگرچه سهام‌های شرکت‌های خیلی بزرگ در بورس منفی هستند اما تعداد زیادی از شرکت‌ها (با حجم کوچک و متوسط) مثبت‌اند.

شاخص کل هم وزن

تفاوت شاخص کل و شاخص هم وزن

اصلی ترین تفاوت شاخص کل و هم وزن در این است که شاخص هم وزن بر اساس میزان بازدهی اکثر شرکت‌ها می باشد، نه بر اساس سرمایه بیشتر و برخلاف شاخص کل بورس میزان مثبت و منفی بورس را نشان می‌دهد بنابراین تفاوت شاخص هم وزن و شاخص کل بورس در این است که وزن و اندازه شرکت ها در این شاخص تاثیر گذار نیست و سرمایه آنها یکسان در نظر گرفته می شود و تاثیر افزایش و کاهش سود و قیمت سهام شرکت ها در شاخص به یک میزان اثرگذار است.

در واقع همانطور که گفتیم شاخص کل، عملکرد و وضعیت بورس را نشان می‌دهد، اما معیار مناسبی برای رشد و افت بازار سرمایه نیست؛ برای اینکه در خیلی از مواقع ممکن است چند شرکت بزرگ که وزن زیادی دارند با مثبت یا منفی شدنشان شاخص کل را مثبت یا منفی کنند؛ در حالی که وضعیت بسیاری از شرکت‌های دیگر متفاوت است. در نتیجه، شاخص کل هم وزن می‌تواند به شکل بهتری وضعیت کلی بازار را به ما نشان خواهد داد.

ولی باید این را هم در نظر بگیریم که هر شاخصی، به تناسب ماهیتش، مزایا و معایب خاص خود را دارد. شاخص کل دیدی کلی از شرایط بازار به سهامداران می‌دهد که در آن نقش شرکت‌های بزرگ، پررنگ‌ است؛ پس اگر شما سهامدار سهم های بزرگ بازار باشید شاخص کل می تواند برای شما مهم باشد. اما اگر می‌خواهید که جزئیات بیشتری را از بازار بدست آورید و بدانیم درمجموع بازار رو به رشد یا افول است، بهتر است، شاخص کل هم وزن را در نظر بگیرید.

همانطور که گفتیم در بین فعالین بازار بورس شاخص های مختلفی تعریف شده که فعالات بازار به تناسب فعالیت شان از آنها استفاده می کنند؛ در ادامه به معرفی سایر شاخص های مهم بازار می پردازیم. هرچند این شاخص ها مثل شاخص کل و شاخص هم وزن طرفدار ندارند ولی هر کدام در جای خودشان کاربردهای زیادی دارند.

شاخص قیمت

شاخص قیمت ( TEPIX) نشان دهنده ی روند قیمت شرکت های بازار است و تفاوت آن با شاخص کل این است که سود سازی شرکت ها در آن تاثیری ندارد و تنها تغییرات قیمت سهام ها معیار محاسبات است.

در شاخص قیمت سرمایه و بزرگی شرکت ها محاسبه می شوند و شرکت های بزرگ تاثیر بیشتر و شرکت های کوچک تاثیر کمتری دارند و صرفا افزایش یا کاهش قیمت سهم ها بر اساس بزرگی شرکت هادر نظر گرفته می شود؛ یعنی افزایش یا کاهش قیمت شرکت های بزرگ، بیش تر از افزایش یا کاهش قیمت شرکت های کوچک بر روی این شاخص اثر گذار است.

شاخص قیمت هم وزن

تفاوت شاخص قیمت هم وزن با شاخص قیمت دقیقا مثل تفاوت شاخص کل و شاخص هم وزن، در این است که ضریب تاثیر شرکت های بزرگ و کوچک یکسان است و وزن شرکت ها محاسبه نمی شود؛ به این ترتیب در شاخص قیمت هم وزن شرکت ها فارغ از بزرگ یا کوچک بودنشان بررسی می شوند و سرمایه تمام شرکت ها یکسان در نظر گرفته می شوند.

در واقع شاخص قیمت هم وزن نشان دهنده ی میزان بازدهی قیمت سهام شرکت ها بدون در نظر گرفتن بزرگی شرکت هاست برای درک بهتر اگر کسی از تمامی شرکت ها به تعداد مساوی سهم داشته باشد شاخص قیمت هم وزن میزان بازدهی آن پرتفوی را نشان می دهد.

شاخص صنعت

بازدهی صنایع مختلف را به تفکیک نشان می دهد و مانند شاخص کل محاسبه می شود؛ این شاخص نشان دهنده ی میانگین بازدهی سرمایه گذاران در آن صنعت است. برای مثال اگر شاخص صنعت بیمه رشد کرده باشد نشان دهنده ی رشد بازدهی سهام شرکت های فعال در صنعت بیمه به واسطه ی افزایش قیمت و سود آنها است.

شاخص صنعت برای تحلیل و مقایسه وضعیت صنعت های مختلف برای سرمایه گذاری به کار برده می شود اما رشد شاخص یک صنعت لزوما دلیل بر رشد تمامی شرکت های فعال در آن صنعت نیست، بلکه این شاخص میانگین بازدهی را نشان می دهد و طبیعتا رشد برخی شرکت ها می تواند بر خلاف جهت شاخص صنعت مربوطه اش باشد. مثلا  ممکن است شاخص صنعت خودرو طی یک سال رشد کرده باشد اما شرکت خودروسازی کوچکی در همین مدت بازدهی منفی داشته.

شاخص صنعت

شاخص سهام شناوری

سهام شناور آزاد به درصدی از سهام شرکت گفته می شود که صاحبان آن قصدی برای گرفتن صندلی مدیریت در شرکت ندارند و تنها برای خرید و فروش سهام وارد معاملات آن سهم می شوند؛ بنابراین قابلیت نقدشوندگی سهام شناور آزاد زیاد است.
شاخص سهام شناور آزاد مانند شاخص کل محاسبه می شود با این تفاوت که تنها درصد شناور آزاد شرکت ها در نظر گرفته می شود و همان میانگین قیمت و سود سهام ها با تاثیر وزنی آنها است یعنی شاخص سهام شناوری نشان دهنده ی بازدهی میانگین قیمت و سود سهام های شناور آزاد در بازار است و هرشرکتی سهام شناور آزاد بیشتری با سرمایه ای بزرگ داشته باشد تاثیر بیشتری در این شاخص خواهد داشت.

شاخص بازار اول و دوم

می دانیم که در بازار سرمایه شرکت‌هایی که ازنظر میزان سرمایه وضعیت سودآوری و همچنین درصد سهام شناوری در وضعیت مناسب‌تری قرار دارند در بازار اول بورس تهران و شرکت‌هایی که از این نظر در شرایط پایین‌تری قرار دارند در بازار دوم بورس تهران پذیرش می‌شوند.

شاخص بازار اول بیانگر سطح عمومی قیمت سهام شرکت‌های پذیرفته شده در بازار اول بورس است؛ همچنین شاخص بازار دوم بیانگر سطح عمومی قیمت سهام شرکت‌هایی است که در بازار دوم بورس پذیرش‌شده‌اند.

برای مثال می توانید پرتفویی را در نظر بگیرید که سهام شرکت های عضو در بازار اول بورس را متناسب با بزرگی آنها دارد، شاخص بازار اول نشان دهنده ی میزان سود و زیان این پرتفوی می باشد.

شاخص ۵۰ شرکت برتر

معمولا هر سه ماه یک‌بار فهرست شرکت‌های برتر بازار که بیشترین معاملات را در بازار داشته اند؛ همچنین میزان نقدشوندگی سهامشان هم بالا است منتشر می شود.

 شاخص ۵۰ شرکت برتر میانگین بازدهی این شرکت ها را نشان می دهد که طی این مدت ۳ ماهه سود و قیمت آنها چه تغییراتی می کند.

شاخص۳۰ شرکت بزرگ

شاخص ۳۰ شرکت بزرگ شرکت شامل شرکت‌هایی می‌شود که در صدر لیست شرکت های بزرگ بورس قرار میگیرند که این بزرگی شرکت‌ها در سایت سازمان بورس بر اساس ارزش روز یک شرکت محاسبه و اعلام می شوند.

شاخص ۳۰ شرکت بزرگ‌ میانگین وزنی این ۳۰ شرکت را برآورد می‌کند و شیوه محاسبه آن مشابه شاخص کل قیمت است.

شاخص های بورس را از کجا ببینیم؟

برای آنکه بتوانید به شاخص های مختلف بازار بورس دسترسی داشته باشید و افت و خیز آنها را زیر نظر بگیرید می توانید به سایت www.tsetmc.com مراجعه کنید و در همان صفحه ی اول در قسمت شاخص های منتخب ، شاخص های مهم بازار را مشاهده کنید

tsetmc.com

همچین شما می توانید با استفاده از ابزار های مختلف تحلیل تکنیکال، نوع رفتار و میزان بازدهی این شاخص ها را مورد تحلیل و بررسی قرار دهید.

مطالب پیشنهادی

ترتیبی که گروه دوره آموزشی برای خواندن مطالب سری آموزش بورس برای تازه کارها به شما پیشنهاد میکند:


1 بورس چیست؟ به زبان ساده
2 سهام چیست ؟
3 شاخص بورس چیست ؟ انواع شاخص ها و کاربردشان چیست؟
4 سهام شناور آزاد چیست؟
5 چگونه مراحل ثبت نام در بورس را انجام دهیم؟+ویدیو آموزش گرفتن کد بورسی+نمونه سوال
6 نحوه سرمایه گذاری در بورس
7 معرفی انواع بورس در ایران
8 صندوق های سرمایه گذاری چیست؟
9 سامانه کدال چیست و چه کاربردی دارد؟
10 EPS چیست و چند نوع دارد؟ DPS چیست و به چه کسانی تعلق میگیرد؟
11 نسبت P/E چیست؟ نسبت P/E بالا یا پایین؟!
12 عرضه اولیه چیست؟
13 افزایش سرمایه چیست و چند نوع دارد؟
14 حق تقدم چیست؟
15 صف خرید و صف فروش در بورس چیست ؟!
16 خرید و فروش اینترنتی سهام
17 سبد سهام یا پرتفوی چیست ؟!
18 دامنه نوسان در بورس چیست؟
19 حجم مبنا در بورس چیست؟!
20 مجمع چیست؟!انواع مجمع عمومی
21 ریسک سیستماتیک در بورس چیست؟!
22 کارگزاری چیست ؟
23 بهترین سهام برای خرید در بورس
24 روش های سرمایه گذاری در بورس
25 بازار دو طرفه و فروش تعهدی چیست؟!
26 همه چیز درباره افزایش سرمایه به روش صرف سهام
نظرات کاربران
افزودن نظر
  • maryam.mahdavi 30 جولای 2020

    کلامتن نوشتاری به تنهایی اصلا برای آموزش مناسب نیست چون خسته کننده است به ویژه وقتی که طولانی می شود آگر این آموزشها ویدیوی ضیط شده بود که استادی متن را توضیح دهد عالی بود

    پاسخ
    • کاریمو آکادمی 30 جولای 2020

      سلام در دوره استادی کاریمو تمام مطالب صفر تا صد بورس بصورت صوت و تصویر آموزش داده می شوند

      پاسخ
  • یوسفی 15 آوریل 2020

    دوست من سلام
    با اجازه استفاده کردیم و مطالب را نشر میدهیم

    پاسخ
  • توحید اجری 16 فوریه 2020

    با سلام..ممنون از مطالب خوبتون.. از مطالبتون با ذکر منبع در کلاسغای اموزش بورسم استفاده می کنم

    پاسخ
    • کاریمو آکادمی 10 مارس 2020

      ممنون از شما مچکریم به خاطر رعایت اصول قانونی و اخلاقی

      پاسخ
  • مهران 14 فوریه 2020

    با درود و سپاس از تلاش های شما . خواهشمندم اگه ممکنه همه این مطالب رو در یک فایل پی دی اف برای دانلود آماده کنید . ممنونم

    پاسخ
    • کاریمو آکادمی 16 فوریه 2020

      سلام و وقت بخیر. دوست عزیز این کار خیلی زمان بر هستش.
      ولی راه بهتر اینه که از دوره های ما استفاده کنید و همه. مطالب رو به صورت منسجم یاد بگیرید

      پاسخ
  • حسین 11 ژانویه 2020

    سلام
    مطالب عالی هستن خیلی ممنون خدا خیرتان بدهد

    پاسخ
  • جلیل 5 ژانویه 2020

    با سلام من هم به تازگی در کلاسهای آموزشی بورس ثبت نام کردم از اطلاعات شما بهره مند میشوم
    با تشکر

    پاسخ
  • محمد 22 دسامبر 2019

    سلام؛ خسته نباشید. یه سوال، سهم هایی هم که توی یه روز بسته هستن و عملاً تغییرات صفر دارن، توی محاسبه شاخص تأثیر میذارن؟ یعنی به هر حال اگه بخوان تأثیر بذارن، مثلاً توی شاخص کل، با همون قیمت روز یا روزهای قبلشون و با ضریب وزنی سرمایه ثبتیشون اثر میذارن و حرکت شاخص رو یه مقدار کند میکنن. در کل میشه در این مورد راهنمایی بفرمایید؟

    پاسخ
    • کاریمو آکادمی 16 فوریه 2020

      سلام در شاخص کل تاثیری ندارند

      پاسخ
  • احسان 15 اکتبر 2019

    بسیار ممنونم از این همه مطالب دقیق و ارزنده.براتون آرزوی سلامتی و موفقیت و شادکامی از خداوند متعال دارم.همیشه سربلند باشید.آمین

    پاسخ
    • کاریمو آکادمی 15 اکتبر 2019

      ممنون از محبت شما

      پاسخ
  • علیرضا 53 25 جولای 2019

    با سلام و خدا قوت:
    حدود یکسال پیش بطور ناخواسته در بین کانالهای تلگرامی با کانال صفر تا صد بورس و سپس بعد از آن با مجموعه کاریمو آکادمی آشنا شدم . در این مورد با آموزشهای جناب آقای دکتر حسین صمدی بزرگوار همراه بودم و فوق العاده تاثیر گذار بوده.
    می خواستم در اینجا از تمام زحمات گروه کاریمو آکادمی علی الخصوص زحمات دکتر صمدی و جناب مهندس حیدری تشکر و قدردانی کنم.
    و سوالی داشتم اینکه با توجه به قطع و وصل تلگرام خواستم ببینم چطوری می تونم آموزشهای جناب دکتر صمدی را همیشه همراه داشته باشم؟

    با احترام : علیرضا عبداللهی دبیر آموزش و پرورش از کرج

    پاسخ
    • کاریمو آکادمی 25 جولای 2019

      سلام و وقت بخیر ممنون از محبت شما آقای عبداللهی عزیز. لطفا با دفتر تماس بگیرید تا پروفایل کاربریتون برای سایت رو راه انداز کنن تا بتونید بعد این از طریق سایت دنبال کنید دوره هاتون رو

      پاسخ
  • md54347411 20 مارس 2019

    سلام و عرض ادب مطالب بسیار ارزنده و مفید می باشد موفق باشید

    پاسخ

question